blauwe bes

Waarom je in de overgang meer histamine klachten kunt krijgen

 

De meeste vrouwen in mijn praktijk zijn 40 jaar of ouder, hun histamine klachten zijn ontstaan na een periode van stress of burnout en de overgang is ingezet. Ook bij mij is de gevoeligheid voor histamine groter geworden toen ik een burnout kreeg en ik, geheel niet toevallig, de eerste tekenen kreeg van een schommelende hormoonspiegel. Net als de puberteit is de overgang een periode van groei, in de puberteit geef je onder invloed van toenemende hormonen vorm aan de ontluikende vrouw in jezelf, in de overgang geef je vorm aan de rijpe vrouw in jezelf onder invloed van afnemende hormonen, en dit kan voor veel vrouwen aangrijpend zijn. Hoe en waar sta je in je leven, wil je wel leven zoals je nu leeft? Vaak is dit de periode waarin je beslist een ander beroep te kiezen of een relatie af te breken. De burnout is dan het gevolg van je onderbewustzijn die zich aan je opdringt en zegt dat zo niet langer kan. En plots breekt het lijntje..ja, de overgang is ingezet. Lees hier over stress als oorzaak van histamine intolerantie.

Het is over het algemeen duidelijk dat als je in de overgang komt, de oestrogeen en progesteronspiegel dalen. Het begint met een progesteron daling, waardoor er vaak meer oestrogeen is. Als je eenmaal in de menopauze bent, dat wil zeggen, je hebt langer dan een jaar niet gemenstrueerd, zakt het oestrogeengehalte heel snel met zo’n 35%. Je kunt dan overigens nog steeds meer oestrogeen tegenover progesteron hebben. Zie oestrogeendominantie.  

Door deze daling kun je psychische klachten krijgen, zoals depressie en angst, maar je kunt ook gevoeliger worden voor biogene aminen, waaronder histamine. Dit heeft te maken met enzymen die in je cellen zitten. Deze enzymen zit vast aan de buitenste membraan van mitochondriën in de meeste celtypen in het lichaam en heten Monoamine oxidase (MAO).

Er zijn twee soorten MAO, MAO-A en MAO-B en in de overgang verhoogt de MAO-A en verlaagt de MAO-B doordat het oestrogeen afneemt. Dit is vooral het geval in het hersenweefsel. Bij een onderzoek naar het MAO-A gehalte in hersenweefsel bleek dat vrouwen in de overgang 34% meer MAO-A in hun hersenweefsel hadden dan vrouwen die nog niet in de overgang waren en 16% meer dan vrouwen die in de menopauze waren.

Hoe hoger het MAO-A gehalte in de prefrontale cortex in de hersenen, hoe sneller je gaat huilen. (Yep, that’s me!) Het veranderende MAO-A gehalte geeft het veranderende oestrogeengehalte aan. Als de menopauze is aangebroken stoppen deze schommelingen en stabiliseert de neurochemie in de hersenen. Maar tijdens de overgang zit je dus in een oestrogeen achtbaan waardoor je stemming erg kan schommelen. Zo ben je vrolijk, zo ben je depressief, zo moet je lachen, zo moet je huilen.

Oestrogeen heeft invloed op je stemming doordat het MAO-A onderdrukt en MAO-B verhoogt. Hoe meer oestrogeen, hoe minder MAO-A en hoe meer MAO-B. Hoe minder MAO-A, hoe meer neurotransmitters norepinefrine, epinefrine en serotonine en hoe minder dopamine en fenylethylamine.  

Onderstaande afbeelding laat een normale cyclus zien. 

Hormooncyclus

 

De werking

MAO-A is het meest besproken en onderzocht in verband met de overgang omdat dit depressie en angsten kan veroorzaken en hier medicatie voor is ontwikkeld.

MAO-B is echter het enzym wat bij de overgang voor een verhoogde histamine gevoeligheid kan zorgen omdat het dopamine en chemische aminen metaboliseert.

Men gaat er over het algemeen vanuit dat naarmate je ouder wordt de MAO-B in je hersenen stijgt waardoor je wat vergeetachtiger wordt. Dit geldt dan voor de menopauze. In de overgang merk je dit al. Bij de ziekte van Parkinson en Alzheimer is er sprake van een verhoogde MAO-B in de hersenen, mannen hebben dan ook veel minder oestrogeen dan vrouwen, lees er meer over in dit artikel.  Bij vrouwen in de overgang is er geen verhoogde MAO-B maar juist een verlaging door de daling van oestrogeen. Wel zou het eenmaal in de overgang zo kunnen zijn dat de MAO-B weer stijgt.

Bij vruchtbare vrouwen die nog niet in de overgang zijn daalt iedere maand de activiteit van het MAO-B in de premenstruele dagen, waardoor veel vrouwen in de dagen voor hun menstruatie klachten krijgen doordat biogene aminen niet goed worden afgebroken. Vermoeidheid, hoofdpijn, migraine, buikpijn zijn allemaal klachten die te maken kunnen hebben met histamine en andere biogene aminen. ik ben zelf de eerste twee dagen vergeetachtig en wazig.

Ben je echter in de overgang dan is het geen kwestie van twee of drie dagen maar zit je een aantal jaar met deze verschijnselen doordat het oestrogeen langzaam aan daalt, de MAO-B afneemt en er minder biogene aminen afgebroken worden.

 

MAO-B breekt fenylethylamine, benzylamine en dopamine af. Fenylethylamine vind je in chocola, wijn en kaas. Benzylamine vind je in chemische stoffen, als kleurstoffen, medicatie,landbouwchemicalien e.a. Dopamine is een verhaal apart omdat deze ook door MAO-A afgebroken wordt en je er geen teveel van hoeft te hebben.

Ik heb zelf het meeste last van fenylethylamine en kan redelijk veel histamine verdragen. Kijk voor jezelf waar je het meest op reageert. Ik heb met mijn ovulatie-migraine meer behoefte aan dopamine en eet dus veel blauwe bessen, spirulina, amandelen en pompoenpitten, vlees en banaan.

 

MAO remmers: Pas op met medicatie!

Als je medicatie neemt die de werking van MAO of DAO verhinderen, wordt de afbraak van biogene aminen nog minder. Sommige aminen, vooral putrescine en cadaverine, verstoren de werking van MAO en DAO. Deze aminen zorgen in de darmen voor een verhoging van histamine in het bloed. Andere biogene aminen zoals aminoguanidine, anserine, carnosine, agmatine en tyramine verhinderen DAO en phenylethylamine, tryptamine, octopamine verhinderen het enzym N-methyltransferase (HNMT).

NSAID pijnstillers hebben deze werking ook. (ibuprofen, aspirine, naproxen, diclofenac), veel mensen met histamine intolerantie kunnen deze dan ook niet verdragen.

 

Biogene amine gevoeligheid verminderen

Wat is nu de oplossing om de gevoeligheid voor biogene aminen te verminderen? Eenvoudigweg zou je denken: MAO-B verhogen en MAO-A verlagen. Maar hoe doe je dat? Je kunt niet zomaar een MAO-A remmer nemen, dat betekent dat je dan antidepressiva moet slikken voor biogene aminen gevoeligheid wat nog meer andere lichamelijke en psychische  ellende op kan leveren. (Waarbij ik dan meteen moet denken aan de Amerikaanse taferelen waarbij mensen die antidepressiva slikken zo ineens 30 mensen neerschieten of waarbij ook in Nederland het bericht kwam dat er in 2017 meer mensen vermoord werden dan voorheen en dan vooral door mensen die geestelijk in de war waren.  Ik noem maar wat..)

 

Het slimste is om te zorgen dat je je lichaam in balans brengt

  • Vermijd zoveel mogelijk biogene aminen waarvan je weet dat je er gevoelig voor bent.
  • Vermijd zoveel mogelijk chemische medicatie. (voor zover mogelijk)
  • Vermijd zoveel mogelijk NSAID pijnstillers.
  • Breng je hormonen in balans. Heb je veel klachten die wijzen op een oestrogeentekort, vul je tekort dan aan met fyto-oestrogeen rijke voeding waarbij je zuivel van soja vermijd. Gefermenteerde soja zou dan wel weer kunnen als je hier geen histamine reactie op krijgt.
  • Andere producten met plantaardige oestrogenen zijn: peulvruchten, lijnzaad en rode klaver,kiemen (alfalfa, rode klaver, lima-, mung- en sojakiemen/-bonen), granaatappelpitolie,  knoflook, pistachenoten, zeewieren en kastanjes.
  • Verbeter je darmflora, dit heb je nodig om de fyto-oestrogenen om te kunnen zetten in werkzame stoffen en om diamine oxidase aan te maken. Veel mensen hebben een verstoorde darmflora. Als je deze laat onderzoeken, kan ik je precies vertellen welke bacteriën er aangevuld en welke verminderd moeten worden. Ook schimmels, gisten en parasieten kunnen we dan aanpakken. Soms is het bestrijden van candida of een lekke darm voldoende om de gevoeligheid voor histamine en andere biogene aminen te verminderen.
  • Vermijd suiker, geloof me, suiker is niets dan ellende. Het voedt alleen je zelfmedelijden, niet je lichaam.
  • Verhoog je inname van omega 3. Gezonde vetten zijn essentieel voor je hormoonhuishouding.
  • Zorg dat je voldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgt. Vitamine C, vitamine B6, zink en magnesium zijn onontbeerlijk, let bij de overgang ook op calcium in de vorm van groene bladgroenten. En let bij een burnout op je kaliuminname.

Om te weten wat voor jou van toepassing is, kun je een consult boeken waarin we jouw gezondheidsgeschiedenis en je wensen bespreken waarna je een een uitgeschreven voedingsadvies krijgt. Kijk hier voor meer informatie.

MAO-A breekt de volgende aminen af:

  • Serotonine (5-HT)
  • Noradrenaline
  • Adrenaline
  • Dopamine
  • Tyramine

Zoals je ziet breekt MAO-A ook serotonine af, serotonine wordt in verband gebracht met hooggevoeligheid. Ben je hooggevoelig, of meer dan vroeger? Dan kan dat dus ook door de overgang komen door een serotonine tekort. Ik benadruk dit omdat de meeste mensen in mijn praktijk hooggevoelig zijn en ik denk dat dit geen toevalligheid is.

 

MAO-B breekt de volgende aminen af

  • Dopamine
  • Tyramine
  • Fenylethylamine
  • Benzylamine

Fenylethylamine vind je in chocola, wijn en kaas. Benzylamine vind je in chemische stoffen, als kleurstoffen, medicatie, landbouwchemicalien e.a.
Leuk om te weten: Fenylethylamine is de stof die vrijkomt als je verliefd bent. En mensen met ADHD hebben een tekort aan deze stof, net als een tekort aan dopamine. Door producten te eten met fenylethylamine, voel je je tijdelijk beter.

Fenylethylamine kan net zo’n sterk effect op dopamine hebben als amfetamine. Dit is waardoor mensen er zo verslaafd zijn chocola, wijn en kaas.

Herken jij jezelf in dit artikel? Heb jij voor jezelf al stappen genomen? Wil je je ervaring delen? Laat dan een bericht achter in de reacties. Samen komen we verder en ik help je graag.

 


https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/1878920#Abstract

https://pdfs.semanticscholar.org/89ed/bfbc0cd33b6d5674f9d82c37f5f52969227c.pdf

https://nl.wikipedia.org/wiki/Fenylethylamine#cite_note-3

http://www.refdoc.fr/Detailnotice?cpsidt=2350263

 

EHBO bij een histamine reactie

Als je histamine intolerantie hebt probeer je zo goed mogelijk op je eten en drinken te letten, maar soms denk je iets te eten wat veilig is, maar krijg je toch een reactie. Vooral als je iets eet wat je niet zelf hebt klaargemaakt, er kunnen ingrediënten in voeding zitten die niet vermeldt waren of de producten zijn niet zo vers meer. Voor deze noodgevallen zijn er verschillende mogelijkheden om de brand in je lichaam te blussen.

Zeezout

Als je iets hebt gegeten en je krijgt jeuk in je mond of gehemelte, je tong of lippen branden kun je als eerste een glas water drinken, helpt dit niet voldoende dan kun je zeezout nemen. Gewoon zout kan ook, maar is minder gezond. Een heel simpele oplossing is een klein beetje zeezout op je tong te leggen. Of je lost een beetje zeezout op in water en spoelt daarmee je mond. Als je “sole” in huis hebt kun je dat nemen. (sole is opgelost zeezout) Je “swoosht” het rond in je mond waarna je het eventueel weer uitspuugt. Ik slik het door, omdat ik het erg lekker vind. Ik heb een heel klein doosje met zeezout in mijn tas voor onderweg.

Met zeezout is het heel belangrijk dat je echt maar een klein beetje neemt, neem je teveel dan kun je een averechts effect krijgen en krijg je misschien een reactie op het zout zelf. Belangrijk is om uit te zoeken wat voor jou de juiste hoeveelheid zout is. Als zout goed helpt kun je nagaan of je lichaam niet een mineralen tekort heeft. Je kunt voor meer mineralen iedere ochtend je dag starten met een glas water met hierin opgelost een theelepel ‘sole’.

O ja, tip: koop je zout niet bij fancy webshops, daar kost dit zout soms wel €9,95 per kilo. Bij Ekoplaza betaal je een goede prijs €2,19 per kilo. Wil je het nog goedkoper, ga dan naar Frankrijk, daar betaal je maar €1,10 voor hetzelfde zout.

keltischzeezout ekoplaza

 

Vitamine C

Vitamine C verlaagt histamine, bij een reactie kun je een vitamine C kauwtablet nemen. Dit helpt ook bij reacties in de hersenen (plotselinge verergerde angst of depressie als gevolg van histamine inname). Dit geeft vaak snel verlichting. Vitamine C verhoogt ook het DAO enzym. Nadeel van kauwtabletten is dat er vaak stoffen inzitten waar je op kunt reageren en er zit ook vaak suiker of een zoetstof in.

Ik vind zelf de vitamine C kauwtabletten van Swanson goed, hier zit vitamine C in de vorm van calcium ascorbaat in en xylitol als zoetstof.

Het is raadzaam om elke dag vitamine C te slikken. Gemiddeld is 2 gram (=2000mg) per dag aangeraden.

swanson vitC

Geactiveerde kool

Als je iets gegeten hebt en je krijgt binnen paar minuten of een paar uur een reactie, dan kan geactiveerde kool helpen, je kent het vast ook als Norit, wat gebruikt wordt bij diarree. Geactiveerde kool wordt in de reguliere geneeskunde gebruikt om stoffen te absorberen, bij bijvoorbeeld drugs overdosis en vergiftiging. De kool hecht zich aan veel stoffen, absorbeert het waardoor het uitgescheiden kan worden met de ontlasting. Bij voedingsintoleranties (IgG) en allergische reacties (IgE) kan het helpen.1  Bij histamine intolerantie absorbeert de geactiveerde kool de voeding absorberen en heeft het snel verlichting. Dit betekent wel dat het kool alle voedingsstoffen absorbeert en je dus niets op zult nemen, ook niet de goede voedingsstoffen. Gebruik het dus niet als een supplement om toch iets met histamine te kunnen eten of drinken. Het is echt alleen maar bedoeld voor noodgevallen, omdat je anders voedingsstoffen tekorten kunt krijgen. Neem geen geactiveerde kool als je last hebt van obstipatie of ontstekingen hebt in de darm.

En, omdat geactiveerde kool alles absorbeert, kan het ook medicijnen absorberen. Let hier op als je bijvoorbeeld de pil slikt, of als je andere medicatie slikt. Dan kun je wellicht beter voor een andere optie kiezen. Op gezondheids websites wordt vaak geactiveerde kool van kokos geadviseerd. Als je gevoelige darmen hebt, kun je hier op reageren. Gewoon simpele geactiveerde kool is prima. Let wel op dat er geen zoetstoffen in de tabletten zitten.

Neem als je medicatie slikt contact op met je huisarts en als je het wil gebruiken, zorg er dan voor dat er 90 minuten zit tussen de tijd dat je medicatie inneemt en de inname van geactiveerde kool. Neem geactiveerde kool niet als je een lekkende darm hebt, dit kan erger worden door de kool.

geactiveerde kool natures way

Enterosgel

Dan komen we bij de laatste,Enterosgel.Net als geactiveerde kool bindt Enterosgel zich aan gifstoffen, allergenen en pathogenen en voert deze mee het lichaam uit. Bij een lekkende darm en darmproblemen schijnt dit product goed te helpen. Ik ben er zelf niet mee bekend en heb het nooit gebruikt. De chemische structuur lijkt op een spons (ik denk dan meteen aan de gel in inlegkruisjes, luiers etc.) en het zuigt gif- en schadelijke stoffen op en voert het af. Het absorbeert niet,  zoals bij geactiveerde kool, alle stoffen, het zou onderscheidt maken tussen goede en slechte stoffen. Zodoende absorbeert het dus ook geen medicatie of goede voedingsstoffen.

De gel is bijna smakeloos en is gemaakt van een organische silica en water. De werkzame stof, Polymethylsiloxane polyhydrate, absorbeert niet alleen schadelijke stoffen uit de darmen maar ook uit het bloed.. Verder absorbeert het Lipopolysaccharide(LPS) deze stof bevindt zich aan de buitenste wand van slechte (pathogene) bacteriën en komt vrij als de bacteriën worden afgebroken. Deze stoffen zouden anders in de het laatste deel van de dikke darm achterblijven. Enterosgel breekt de bacteriën én het LPS af  waardoor de bacteriën afgebroken en afgevoerd kunnen worden. 2  

In Europa wordt de gel in de reguliere geneeskunde gebruikt bij acute diarree, PDS en allergische ziekten met maag/darm klachten. De gel schijnt goed te werken bij voedingsintoleranties. Meestal duurt het 10-20 minuten voordat je verlichting merkt. Maar ook hier geldt dat je dit middel niet als excuus moet gebruiken om voeding te eten waar je lichaam niet tegen kan.

Drink meer water als je Enterosgel neemt.

Enterosgel-300x300

 

Wil je ondersteuning en begeleiding voor het verlichten van je histamine  intolerantie dan kun je voor consult en vragen  contact met mij opnemen via info@voedingsadviesrotterdam.nl. Een kennismakingsgesprek van 15 minuten is gratis, we kijken in dit gesprek of je met mij samen wilt werken aan jouw gezondheid.

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12847495
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Polymethylsiloxane_polyhydrate

Geneesmiddelen die HIT verergeren

Geneesmiddelen die histamine intolerantie verergeren

geneesmiddelen

Er zijn veel medicijnen die de darmflora aantasten. Deze medicijnen veroorzaken een reactie in het traject van de stofwisseling van de geneesmiddelen, hierdoor ontstaan superoxideradicalen.
Het gaat dan om bepaalde soorten antibiotica (zoals chloramphenicol of nitrofurantoïne) en cytostatica (chemotherapie), maar ook om oestrogenen (de anticonceptiepil), anthrachinone-houdende laxeermiddelen, paracetamol en catecholamines zoals levodopa (voor ziekte van Parkinson).

Slik je de anticonceptiepil of neem je regelmatig een paracetamolletje? Ze lijken zo onschuldig maar ze een oorzaak zijn van het niet herstellen van de darmflora. De medicijnen verzwakken de darmflora waardoor de ziekmakende kiemen vrij spel hebben en zich kunnen vermeerderen. Hierdoor kan je immuunsysteem overbelast raken.

Het beschermende IgA, dat als beschermend schild binnenin het darmslijmvlies fungeert, wordt niet meer voldoende geproduceerd en daardoor wordt het binnendringen van bacteriën en antigenen vergemakkelijkt.

De ziekmakende micro-organismen in de darmen vormen giftige stoffen zoals ammoniak en acetaldehyde, deze tasten de hersenstofwisseling aan waardoor je moe wordt en je lichaam over het algemeen minder presteert. De giftige stoffen belasten de stofwisseling, vooral de lever waardoor er migraine, allergieen, hormonale verstoringen, degeneratieve ziekten(waaronder steeds meer auto-immuunziekten) ontstaan en dat allemaal als gevolg van een verstoorde darmflora.

Door gasvorming, rottingsdysbiose en het symptoomcomplex van Roemheld zijn de verschijnselen die vaak voorkomen bij de verstoorde darmflora. (Bij het symptoomcomplex van Roemheld is er vaak een stoornis in de bloedvoorziening van het hart doordat het middenrib omhoog staat als gevolg van een opgezette maag.

 

Minder afbraak van histamine

Een verstoorde darmfora, veroorzaakt door het gebruik van bepaalde medicijnen, geeft een grotere kans op pseudo allergische reacties door verminderde afbraak van biogene aminen. Dit kan o.a. veroorzaakt worden door slijmvliesschade door vrije radicalen. Maar ook omdat bepaalde enzymen in de darm (zoals MAO en DAO) minder stoffen zoals biogene aminen afbreken. Daarnaast kan de lever door medicinale overbelasting minder (via o.a. methylering) biogene aminen afvoeren.

Biogene aminen zijn stoffen die gemaakt worden uit aminozuren, de bouwstenen van de eiwitten. De bekendste is histamine, dat het lichaam zelf maakt en een belangrijke rol speelt bij allergische reacties. Ze komen voor in nature in producten, waarin eiwitafbraak heeft plaatsgevonden. Vis en vis uit blik zijn hiervan bekende voorbeelden. Sommige mensen hebben een overgevoeligheid voor biogene amines in voedsel, die zich uit in op allergie lijkende reacties.

Belangrijke biogene amines in voedsel zijn histamine, tryptamine, cadaverine, putrescine, spermine en spermidine. Ze zijn betrokken bij allerlei processen in het lichaam, zoals de spijsvertering, de bloedsomloop en de ademhaling. Bij overgevoeligheid voor biogene aminen functioneert het afbraaksysteem in de darmen onvoldoende en ontstaan er klachten.

Pseudo- allergische reacties (PAR’s)

Men spreekt van een pseudo-allergie wanneer een stof van buiten het lichaam (bijvoorbeeld een geneesmiddel of voedingsmiddel) zonder tussenkomst van het afweersysteem dezelfde klachten kan veroorzaken als bij een echte allergie. De wijze van contact kan zijn via orale inname, via bloed of door inademen.

De verschijnselen bij een pseudo-allergische reactie lijken op die van echte allergische reactie. De hieronder genoemde verschijnselen kunnen, maar hoeven niet allemaal op te treden. Daarnaast bestaan er gradaties van milde tot ernstige symptomen.

Algemene symptomen: algemene malaise, griepachtige verschijnselen met koorts en lymfeklierzwelling.

Huid: jeukende huiduitslag en galbulten, soms gepaard met uitgebreidere zwellingen, zogenaamde angio-oedeem. Bij een contactallergische reactie ontstaat er gemiddeld 2 tot 3 dagen na contact op de contactplaatsen een eczeemreactie welke zich uit als jeuk, roodheid, schilfering, zwelling, bultjes en blaasjes.

Luchtwegen: rode, tranende, jeukende en opgezette ogen, jeuk in de neus, een loopneus, verstopte neus en veel niezen, benauwdheid, piepende ademhaling, hoesten, druk op de borst.

Hart- en bloedvaten: duizeligheid, neiging tot flauwvallen, bloeddrukdaling of bloeddrukverhoging

Mond, maag en darmen: jeuk aan lippen, mond- en keelholte, soms gepaard gaande met zwelling, opgezette keel, gevoel van benauwdheid en soms jeuk in de oren. Soms ook buikpijn, diarree, urticaria over het gehele lichaam, buikkrampen, misselijkheid, braken.

Mestcellen

Sommige stoffen van buiten het lichaam, een geneesmiddel of voedingsmiddel, kunnen een directe invloed hebben op de “mestcel”. Mestcellen bevatten stoffen (onder de microscoop te zien als “korrels”) die na vrijlating uit de cel aanleiding geven tot allergische klachten, zoals galbulten, niezen, kortademigheid etc.). Eén van deze stoffen is histamine. Bij een echte allergie wordt komt dit proces van vrijlating (medische term “degranulatie”) pas tot stand na binding van allergeen specifieke IgE antistoffen aan de mestcel. Bij een pseudo-allergie gebeurt deze vrijlating dus direct.

Omdat een pseudoallergische reactie niet van een echte allergische reactie is te onderscheiden wordt vaak wel een standaard allergologisch onderzoek uitgevoerd. Men kan alleen van een pseudo-allergie spreken wanneer de allergietesten geen echte allergie hebben aangetoond.

Darmonderzoek

Bij medicatie gebruik moet men dus extra bedacht zijn op een nadelige beïnvloeding op de darmflora. Dit kan buikklachten en voedingsreacties geven. In Duitsland, België en nu ook steeds meer in Nederland doet men specifieke ontlastingsonderzoeken om meer inzicht te krijgen wat de gevolgen van medicatie kunnen zijn op het darm ecomilieu en de darmimmuniteit. Met gerichte darmtherapie en voedingsinterventies kan men proberen de schade te beperken of herstellen die veel medicatie aanricht in het hele maag-darmkanaal. Je kunt bij mij een  ontlastingsonderzoeken laten doen in gespecialiseerde laboratoria en waarna we een aangepast voedingsplan opstellen om de darm te herstellen.

Bron